Bu dönem zarfında, çalışanın son brüt ücreti esas alınarak hesaplama yapılır ve her bir yıl için 30 günlük maaşa denk gelen kıdem tazminatı ödenir. İşten çıkışta, çalışanın hizmet ettiği yıllar boyunca biriken ve işveren tarafından ödenmesi gereken bu miktar, kıdem tazminatını temsil eder ve her geçen tam yıl için tahakkuk eder.
KIDEM TAZMİNATI TALEP ETME KOŞULLARI NELER?
Kıdem tazminatı talep etme koşulları şunlardır: Çalışanın, aynı işveren altında en az bir yıl süreyle hizmet vermiş olması şarttır. Ancak, tazminatın ödenmesi için esas olan, işten ayrılma durumudur.
Mevzuata göre, çalışanın işverenin kararı ya da kusuru olmaksızın işten ayrılmış olması gereklidir. İşten istifa eden kişiler genellikle tazminat hakkı kazanamazlar; fakat bu durumun belirli istisnaları mevcuttur.
İŞTEN KENDİ İSTEĞİYLE AYRILANLARIN TAZMİNAT HAKLARI
1475 sayılı İş Kanunu’nun 14. maddesi uyarınca, belirli haklı sebeplerle istifa eden çalışanlar da kıdem tazminatına hak kazanabilirler:• Emeklilik koşullarını yerine getirenler, • Zorunlu askerlik görevine katılanlar, • Evlenme sebebiyle işten ayrılan kadınlar (evlilikten sonraki 1 yıl içerisinde),
• 9 Eylül 1999 tarihinden önce sigortalı olan ve Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan 15 yıl ve 3600 gün prim ödeme şartlarını doldurduklarına dair belge alanlar, işten ayrılmaları halinde tazminat alabilirler.
DOĞUM YAPAN ÇALIŞANLARIN TAZMİNAT DURUMU
Doğum yapmak, kıdem tazminatı alma hakkı doğurmaz. Ancak, işyerinde bulaşıcı hastalık riski bulunan durumlarda, sağlık nedenleriyle işten ayrılanlar tazminat alabilirler.
KIDEM TAZMİNATININ HESAPLANMASI
Kıdem tazminatı miktarı, çalışanın işyerindeki hizmet süresine ve son brüt maaşına göre hesaplanır. Her tam yıl için, son brüt maaş tutarında tazminat ödenir ve yıl tamamlanmayan süreler için orantılı bir hesaplama yapılır.
TAZMİNATIN TEMELİNDE YATAN ÜCRETİN HESAPLANMASI
Kıdem tazminatı hesaplamasında, çalışanın düzenli olarak aldığı tüm nakdi ve nakde çevrilebilir ödemeler (ulaşım, yemek parası ve düzenli ikramiyeler gibi) brüt ücrete dahil edilir. Ancak, düzenli olmayan mesai ve prim ödemeleri bu hesaplamaya katılmaz.
TAZMİNAT MİKTARININ ÜST LİMİTİ
Kıdem tazminatı için her yıl belirlenen bir üst limit vardır ve bu limit 2023 yılı için 23.489 TL olarak belirlenmiştir. Gazeteciler için ise Basın İş Kanunu gereğince bir tavan uygulaması bulunmamaktadır.
TAZMİNATTAN YAPILAN KESİNTİLER
Kıdem tazminatından sadece damga vergisi kesilir. İşveren, tazminatı tek seferde ve tam olarak ödemekle yükümlüdür ve çalışanın onayı olmaksızın taksitlendirme yapılamaz. Bu bilgiler, kıdem tazminatı ile ilgili temel bir kılavuz niteliğindedir. İşten ayrılma ve tazminat hakları hakkında daha detaylı bilgi için bir iş hukuku danışmanına başvurmanız önerilir. Kıdem tazminatı hesaplaması, çalışanın son aldığı brüt ücret üzerinden gerçekleştirilir. Son bir yılda yapılan toplam ödemeler, 365 güne bölünerek günlük ücret hesaplanır ve bu miktar 30 ile çarpılarak çalışanın aylık kıdem tazminatı belirlenir. Bu hesaplama yapılırken, yıl içindeki maaş artışları göz önünde bulundurularak en son alınan maaş esas alınır. Kıdem tazminatı hesaplamasında, koruyucu giysi gibi çalışana sağlanan yardımlar ile ara sıra yapılan fazla mesai, ulusal bayram ve genel tatil ücretleri gibi ödemeler dikkate alınmaz. Ancak, giydirilmiş brüt ücret üzerinden hesaplama yapılır ve yıllık tazminat miktarı, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihteki üst limiti geçemez.
